Yaklaşık 20 milyona yaklaşan nüfusun Marmara havzasında toplanması, konut piyasasında arz-talep dengesini bozmakta; kira artışları ve gayrimenkul fiyatlarındaki yükseliş, hem hanehalkı bütçelerini hem de işletme maliyetlerini doğrudan etkilemektedir. Sanayi tesisleri için arsa üretiminin sınırlı olduğu bir bölgede, yatırım maliyetleri daha kuruluş aşamasında yükselmekte; arsa, kira ve finansman giderleri toplam maliyet yapısının önemli bir bileşeni haline gelmektedir. Bu durum, üretim maliyetlerinin daha başlangıç noktasında yukarı yönlü şekillenmesine ve nihai ürün fiyatlarına yansımasına neden olmaktadır. Dolayısıyla konut krizi ve gayrimenkul piyasasındaki fiyat artışları, dolaylı fakat güçlü bir biçimde enflasyon dinamiklerini beslemektedir.
Lojistik altyapı üzerindeki yoğunluk da benzer şekilde maliyet baskısı üretmektedir. Anadolu’dan temin edilen ham maddelerin Marmara’daki üretim merkezlerine taşınması sürecinde katlanılan nakliye giderleri, akaryakıt maliyetleri ve zaman kayıpları, toplam üretim maliyetini artırmaktadır. Özellikle İstanbul merkezli trafik yoğunluğu, tedarik zinciri verimliliğini azaltmakta; teslimat sürelerinin uzaması ve operasyonel belirsizlikler işletmeler açısından ek maliyet kalemleri doğurmaktadır. Üretilen nihai ürünlerin iç ve dış pazarlara sevkiyatı aşamasında da benzer lojistik yük devam etmekte ve bu yük doğrudan fiyatlara yansımaktadır. Bu çerçevede lojistik maliyet artışı, maliyet enflasyonunun önemli bileşenlerinden biri olarak öne çıkmaktadır.
Sanayinin belirli bir bölgede yoğunlaşması, iş gücü piyasasında da yapay maliyet artışlarına neden olmaktadır. Yüksek kira ve yaşam maliyetleri, çalışan ücretlerinin nominal olarak yükselmesini zorunlu kılmakta; bu durum üretim maliyetleri üzerinde ek baskı oluşturmaktadır. Reel ücret artışı sağlanmaksızın gerçekleşen nominal ücret ayarlamaları, verimlilik artışıyla desteklenmediği sürece enflasyonist baskıyı güçlendirmektedir. Böylelikle barınma krizi ile iş gücü maliyetleri arasında doğrudan bir ilişki ortaya çıkmakta; bölgesel yoğunlaşma, maliyet sarmalını derinleştirmektedir.
Makroekonomik açıdan değerlendirildiğinde, üretimin bölgesel olarak dengeli dağılmaması; kira enflasyonu, lojistik maliyet artışı, iş gücü giderleri ve yatırım maliyetleri üzerinden fiyat istikrarını olumsuz etkilemektedir. Para politikası araçları tek başına bu yapısal maliyet unsurlarını ortadan kaldırmaya yeterli değildir. Üretimin Anadolu’ya yayılması, organize sanayi bölgelerinin bölgesel kalkınma perspektifiyle güçlendirilmesi ve lojistik koridorların çeşitlendirilmesi; hem maliyet baskısını azaltacak hem de enflasyonla mücadeleye kalıcı katkı sağlayacaktır.
Sonuç olarak, Marmara merkezli sanayi modeli yalnızca mekânsal bir tercih değil, aynı zamanda fiyat istikrarı, sürdürülebilir büyüme ve bölgesel kalkınma politikaları açısından stratejik bir mesele haline gelmiştir. Üretimi havza bazlı planlama yaklaşımıyla farklı bölgelere yaymak; lojistik yükü hafifletmek, konut piyasası üzerindeki baskıyı azaltmak ve maliyet enflasyonunu kontrol altına almak açısından temel politika araçlarından biri olarak değerlendirilmelidir. Aksi takdirde çarpık kentleşme ve tek merkezli sanayi yapılanması, enflasyon sorununu kronik hale getirmeye devam edecektir.