Dış Kaynak Değil, Dış Borç: Ekonominin Üstüne Örtülen Gerçek Fatura

“Dış kaynak” ya da “dış finansman” dendiğinde kamuoyunda çoğu zaman olumlu bir tablo canlanıyor; sanki ülkeye dışarıdan yeni bir kazanç sağlanmış gibi. Oysa gerçekte bu ifadeler, yalnızca yeni bir borçlanma sürecinin diplomatik bir dille sunulmuş halinden ibaret. Borçlanmak elbette ekonomi yönetiminin araçlarından biri; ancak bunun bir başarı ya da gelir artışı gibi algılanması, ekonomik gerçekliğin üzerindeki perdeyi kalınlaştırmaktan başka bir işe yaramaz. Çünkü ülkeye giren her dış kaynak, ileride faiziyle birlikte geri ödenecek bir yükümlülük demek.

Bu noktada asıl soru şudur: Bir ülke neden dış finansmana ihtiyaç duyar? Bunun cevabı, ekonomide oluşan dengesizliklerde saklıdır. Kamu maliyesindeki açıklar büyüdüğünde, üretim kapasitesi yetersiz kaldığında, ithalata bağımlı bir büyüme modeli derinleştiğinde ve ekonomik yönetim iç tasarrufları yatırıma yönlendirmekte zorlandığında dış kaynağa başvurulur. Dolayısıyla dış finansman arayışı, genellikle yapısal sorunların ve kırılganlıkların bir sonucudur; zorunlulukla alınan bir nefes, kısa süreli bir rahatlama sunan geçici bir çözümdür.

Tam da bu nedenle, “dış kaynak bulundu” söylemini bir müjde havasında sunmak yanıltıcıdır. Çünkü bu tür borçlanmalar kısa vadede likidite sağlasa da uzun vadede ülkenin vergilerini, bütçesini, para politikasını ve ekonomik bağımsızlığını doğrudan etkiler. Borç arttıkça karar alma alanı daralır; piyasa beklentileri, faiz baskısı ve küresel finansın koşulları ekonomik yönetimin üzerinde daha belirleyici hale gelir. Yani dış kaynak girişleri, en fazla geçici bir konfor yaratır; fakat sorunların gerçek çözümünü sağlamaz.

Sonuç olarak dış finansmanı bir başarı göstergesi olarak değil, mevcut ekonomik tablonun ne kadar sıkıştığını gösteren bir işaret olarak okumak gerekir. Çünkü borç almak her zaman mümkündür; önemli olan, o borcu ekonomiyi güçlendirerek, üretim yapısını sağlamlaştırarak, mali disiplini koruyarak geri ödeyebilecek bir kapasite yaratmaktır. Aksi halde dış kaynak, bir çözüm değil, sadece ertelenmiş bir yük olarak geri döner.