Verginin Gölgesi: Paralel Bir Ekonomi Nasıl Büyüyor?

Türkiye’de kayıt dışındaki para öyle büyümüş durumda ki, ekonomi kitaplarında geçen “gizli hazine” sözü neredeyse günlük hayatı tarif eder hale geldi. Öyle ki bazı insanlar yastık altındaki altınlarını gerçekten yastıkla karıştıracak duruma geldi. Resmi kayıtlara girmeyen bu devasa para, devletin vergi sisteminin dışında büyüyor. Kimse tam miktarını bilmese de, ekonominin akışını etkilediği ortada. Yapılan araştırmalar, Türkiye’de kayıt dışı ekonominin bazı dönemlerde toplam ekonominin üçte birine hatta daha fazlasına yaklaştığını gösteriyor. Bu da her yıl milyarlarca liralık vergi kaybı, yani devletin toplayamadığı ama ekonomide dolaşmaya devam eden büyük bir para anlamına geliyor. Kayıt dışı işlerde çalışan on binlerce kişi, işletmelerin el altından yürüttüğü işlemler ve resmiyete geçmeyen yatırımlar, bu görünmez serveti her gün daha da büyütüyor. Sonuçta ortaya şöyle bir tablo çıkıyor: Resmi rakamlar başka bir şey söylüyor, sokakta konuşulan gerçek ekonomi bambaşka. Ekonominin yükünü sırtlananlar genelde kayıtlı çalışanlar ve vergisini düzenli ödeyenler olurken, kayıt dışındaki para kendi sessiz dünyasında, krizlerden ve iniş çıkışlardan etkilenmeden büyümeye devam ediyor.